آ ب و هواشناسی کاربردی

در دو دهه اخیر مورد اقبال و توجه سیاست گذاران و برنامه ریزان توسعه صنعتی استان خراسان قرار گرفت و با احداث و توسعه شهرک صنعتی شهرستان نیشابور در این منطقه و تعداد زیادی از صنایع پراکنده ، بخش زبرخان چهره صنعتی به خود گرفته است

. بر طبق آمار اداره کل صنایع استان خراسان در سال 1378 حدود 54 واحد فعال صنعتی در زمینه

 صنایع غذایی و نساجی کاغذ ، چوب و چرم و لوازم خانگی و ... در این منطقه وجود دارد که حدود 2/2 درصد از کل صنایع و 3/2 درصد اشتغال استان را به خود اختصاص داده

 در حالیکه کمتر از 1% جمعیت استان را در خود جای داده و نسبت اشتغال به جمعیت

 در این منطقه نسبت به استان خراسان و شهرستان نیشابور به بیش از دو برابر می رسد

 که این امر نشانگر توسعه در بخش زبرخان می باشد.

  جمعیت و مساکن

بخش زبرخان دارای سه شهر به نامهای قدمگاه ، درود و خروین می باشد و همچنین دارای سه دهستان به نام دهستان اردوغش ، اسحاق آباد و زبرخان

 که در مجموع شامل 109 آبادی دارای سکنه می باشد. جمعیت این بخش مطابق سرشماری سال 1381 هجری شمسی 59945 نفر می باشد که 20518 نفر در مناطق شهری و 39427 نفر در مناطق شهری ساکن می باشد.

 و از این تعداد 30108 نفر را مردان و 29137 نفر را زنان تشکیل می دهند.

تراکم جمعیت در این بخش 8/55 نفر در کیلومتر مربع می باشد که در مقایسه با بخشهای دیگر شهرستان نیشابور ، متراکم ترین بخش به شمار می رود

 که این امر بیانگر شرایط مساعد محیط طبیعی و آب و هوایی و برخورداری از منابع آب سطحی و زیرزمینی کافی و همچنین سهولت ارتباطات جاده ای و توسعه صنایع کارخانه ای می باشد.

از نقطه نظر سکونتگاهی و موقعیت مکانی حدود 23% روستاهای این بخش در مناطق کوهستانی 33% در اطراف جاده مواصلاتی مشهد – نیشابور و 46% در داخل دشت متمرکز شده اند.

بر اساس سرشماری سال 1375 از کل جمعیت بخش حدود 75% باسواد بوده اند که این نسبت برای مردان 79/1 درصد و برای زنان 69/3 درصد بوده است و از نظر درصد جمعیت باسواد در شهرستان نیشابور از وضعیت مطلوبی برخوردار می باشد

 که عواملی از قبیل برخورداری اکثر روستاهای این منطقه از مراکز آموزشی مناسب ، سهولت دسترسی ارتباطی و جاده ای در این زمینه تاثیر داشته است و بالا بودن درصد با سوادان زن در این بخش نشانگر غنای فرهنگی و اهمیت سواد برای زنان در این بخش بوده است.

منطقه زبرخان از نادر مناطقی است که 3 شهر را در خود جای داده است

 که هرکدام از این شهرها دارای ویژگی ها ، پتانسیل ها و جاذبه های خاص خود می باشد. 

شهر قدمگاه رضوی

شهر قدمگاه مرکز بخش زبرخان می باشد که در فاصله 24 کیلومتری شرق نیشابور و در دامنه جنوبی ارتفاعات بینالود قرار دارد.

 جمعیت شهر 2296 نفر می باشد که اکثرا سادات می باشند . این شهر از نظر سابقه فرهنگی و تاریخی دارای قدمت دیرینه ای است و همانگئنه که از نام آن پیداست به معنای مکانی است که قدم مبارکی بر آن نهاده شده است.

 و با توجه به مدارک وکتب تاریخی زمانی که حضرت امام علی بن موسی الرضا (ع) در سفر تاریخی خود ( از مدینه به مرو ) از مسیر نیشابور به سمت طوس حرکت نمودند ، در روستایی که در آن زمان به نام های اسپرس ، سرخک ، علی باب ، قریه الحمراء نامیده می شد ، توقفی داشته اند

 و از آن زمان نام این محل به قدمگاه تغییر یافت که وجه تسمیه آن وجود سنگی است که اثر دوپای انسان که منسوب به حضرت امام رضا (ع) می باشد ، بر آن نقش بسته است.

در داخل صحن بقعه چشمه آب گوارایی وجود دارد که بنا به روایات به هنگام توقف امام و به وقت نماز حضرت از آب این چشمه وضو گرفته اند ، این چشمه از آن زمان به نام چشمه حضرت

 معروف است که زائرین آب چشمه را از کرامات آن حضرت می دانند

 و علاوه بر شرب ، نا به اعتقاد جهت ترک بلا و امراض مورد استفاده قرار می گیرد.

ساخت بقعه قدمگاه در زمان شاه عباس صفوی آغاز و در دوره شاه سلیمان صفوی

 کامل شده است . از جمله آثار دیگر شهر قدمگاه می توان به کاروانسرای قدیمی دوره شاه عباس صفوی و قلعه قدیمی شهر و حمام دوره قاجاریه

 و باقیمانده قلعه اصلی که بعضی از یرجهای دور حصار آن هنوز باقی مانده ، اشاره کرد که از نظر گردشگری حائز اهمیت می باشند.

  شهر دررود

شهر ییلاقی دررود در جنوب شرقی رشته کوههای بینالود و در فاصله 30 کیلومتری شرق نیشابور به طرف مشهد واقع گردیده است. وجه تسمیه این شهر « ده رود » بوده

 که شاید به علت جاری بودن چشمه سارهای متعدد که از دامنه جبال بینالود

 به طرف این شهر سرازیر شده به آن نسبت داده شده است و نیز به معنی محلی است

 که در داخل یا کنار و یا فراخنای رودخانه قرار گرفته است.

جمعیت این شهر ییلاقی کوهستانی 5526 نفر می باشد. اطراف این شهر را ارتفاعات سرسبز بینالود پوشانده است که این رشته کوهها از نظر باغداری و دامداری برای منطقه حائز اهمیت است. این شهر دارای آب و هوای معتدل کوهستانی می باشد و به سبب همین اعتدال هوا و آب فراوان یکی از مناطق مساعد برای پرورش درختان میوه چون آلو ، سیب سرخ ، گردو ، انگور و گیلاس می باشد.

اگر چه گذشته تاریخی درود به درستی روشن نیست ، ولی آثار و بقایای موجود از قبیل رباطها ، امام زاده ها ی سنگی گذشته های مربوط به 1000 سال قبل ، درختان چنار کهن سال با سن حدود 700 سال بقایای محله پرجمعیتی بنام خانقاه ، همه نشان از قدمت تاریخی این شهر ییلاقی و زیبای کوهستان دارد. از جاذبه های گردشگری درود می توان به آبشار زیبای آن ، مهمانسرای درود ، رودخانه درود و جاده کوهستانی درود –جاغرق و منطقه سرسبز و مصفای همت آباد و سد خاکی آن اشاره کرد.

شهر خرو

این  شهر زیبا که به بهشت گمشده خراسان معروف است

  در 20 کیلومتری شمال شرقی نیشابور و در دامنه های جنوبی سلسله جبال بینالود در دره ای سرسبز و فراخ قرار دارد.

 شهر سرسبز و زیبای خرو با قدمتی دیرینه ، تاریخش با تاریخ پر رمز و راز ابر شهر ( نیشابور ) پیوند خورده است و از این شهر تاریخی و مشاهیر آن در کتابهای کهن جغرافیایی و تاریخی چون بیهقی و اسرار التوحید به خوبی یاد شده است.

شهر خرو پر جمعیت ترین شهر از مجموعه شهرهای شهرستان نیشابور می باشد با جمعیتی بالغ بر 15000 نفر در سه محله بزرگ خرو علیا و خرو سفلی ( با بافتی قدیمی که اکثرا از سادات حسینی هستند ) و شهرک امام رضا ( با بافت جدید شهری که سرریز جمعیت خرو علیا را در خود جای داده است )

وجود دو رودخانه پر آب ، دهها رشته قنات و چشمه های فراوان

 موقعیت طبیعی ممتازی به آن داده .آبشار شش آب ، چشمه علی ، قلعه رباط ، رودمیان ، آثار بجا مانده از چهار برج نگهبان در 4 نقطه مرتفع و غارهایی که در گذشته های دور به عنوان راههای مخفی برای در امان ماندن از حمله اقوام مهاجم استفاده می شده و مسیر کوهستانی زیبا و رویایی خرو به زشک که فاصله نیشابور به مشهد را حدود 55 کیلومتر تقلیل داده ، همگی از جاذبه های خوب و مهم گردشگری خرو می باشند که هر ساله در فصل گرم تابستان مسافران به تنگ آمده از گرما و هیاهوی شهر ها را به سوی خود فرا می خوانند. بافت منازل مسکونی به اقتضای شرایط طبیعی در دامنه های پر شیب کوهها و بصورت پلکانی می باشد و اکثر خانه ها در فضایی کم و به صورت عمودی گسترش یافته اند که به این سبب به خرو لقب ماسوله خراسان نیز داده اند. اکثر اهالی خرو به باغداری و کشاورزی اشتغال دارند. ار بین میوه ها ، آلوی خرو شهرت جهانی دارد و هر ساله صدها تن آلو از این شهر به خارج از کشور صادر می شود.