آ ب و هواشناسی کاربردی

بدین ترتیب است كه سالانه نیمی از محصولات گل و گیاه تولیدی در ایران نه به صادرات كه به توزیع نیز راه پیدا نمی كنند و به كود تبدیل می شوند. برآیند این واقعیت، در یك نگاه اولیه به تعداد پایانه های صادراتی گل و گیاه در كشور برمی گردد و این در حالی است كه سرزمین كوچكی چون هلند تنها دارای ۷ پایانه صادراتی گل و گیاه است، ۷ پایانه صادراتی كه چون همتایان چاه های سیاه نفت، عمل می كنند.

● یك دسته گل نفت
گردش مالی صادرات گل و گیاه جهان، هر ساله دست كم ۱۰۰ میلیارد دلار است و البته در بسیاری ازكشورها هر نفر روزانه یك شاخه گل می خرد. از این میان حدود ۵ تا ۲۰ میلیون دلار نصیب كشورمان می شود و همچنین هر ۱۵ ایرانی روزانه یك شاخه گل می خرند. البته این دوموضوع از لحاظ محتوایی، دو بحث كاملاً متفاوتند. تولید و صادرات گل یك بحث كاملاً اقتصادی است اما تقاضای خرید گل در جامعه ایرانی می تواند جوانب مختلفی را در بر بگیرد. گذشته از جوانب فرهنگی، اقتصادی ترین تعریف بر گرایش خرید گل در میان افراد یك جامعه به طبقه بندی نیازهای آنان برمی گردد. این كه رضایتمندی نیازها در چه طبقه ای از هرم نیازها قرار گرفته است؟ در حقیقت افراد هنگامی به طرف نیازها و هزینه های فرعی تر روی می آورند كه پایه نیازهای آنان تأمین شده باشد، در غیر این صورت كالایی مثل گل نیز می تواند جزو كالاهای لوكس قرار بگیرد اما كالایی چون گوشت یا نان در طبقه نیازهای پایه ای قرار می گیرند كه بیشترین فعالیت اقتصادی جامعه در این بخش انجام می گیرد. با این حال اگر بخش صادرات وتولید گل و گیاهان را یك بحث كاملاً اقتصادی قلمداد كنیم، قابلیت های موجود وچشم انداز سود بالقوه ای كه در این بازار وجود دارد می تواند آن را به یك بحث سودآور اقتصادی تبدیل كند.
رضا مهربانی مدیر عامل اتحادیه گل و گیاه ایران به نكته ظریفی اشاره می كند: «ما در كشورمان از انرژی فراوان وبدون هزینه «خورشید» استفاده لازم را در زمینه تولید گل و گیاه نمی كنیم، در حالی كه كشور هلند با استفاده از نور مصنوعی لامپ به تولید انبوه و صادرات میلیاردی دست پیدا می كند. این در حالی است كه كشور ما در شرایط موجود با ۵ هزار هكتار زمین زیركشت گل و گیاه با شرایط ۱۶ سال پیش كشور هلند در سال۱۹۹۱ از نظر مقدار زیر كشت برابری می كند. اما به خاطر این كه ما هنوز از روش های سنتی و قدیمی كشت استفاده می كنیم متأسفانه از نظر درآمد در این بخش فاصله بسیار زیادی با این كشور مطرح جهان در زمینه گل و گیاه داریم.»
هم اكنون بیش از ۶۰۰ تولیدكننده گل و گیاه در كشور فعالیت می كنند. در بازار داخلی تنها در تهران روزی ۲میلیون شاخه گل در دو بازار شهید محلاتی و امام رضا (ع) تهران عرضه می شود كه یك میلیون شاخه فروخته و یك میلیون شاخه دیگر ضایع می شود. كارشناسان علت این امر را از سویی عدم ظرفیت بازار داخلی برای تولید انبوه و از سویی در بازار صادراتی به دلیل نبود یك پایانه صادراتی فعال می دانند. اما تولید انبوه برای صادرات نیازمند دانش روز دنیا نیز هست. چنان كه مهربانی می گوید: «كشورهای طراز اول دنیا امروزه در زمینه تولید گل و گیاه با استفاده از دانش «كشت بافت» و دانش ژنتیك در تنوع تولید و نیز رفع نقیصه كمیت تولید میلیون ها بوته گل و گیاه تولید می كنند. اما در كشور ما تنها تعداد اندكی از واحدهای تولیدی از این روش استفاده می كنند و تا زمانی كه این روش از سوی تمامی واحدهای تولیدی كشور به كار گرفته نشود و عمومیت پیدا نكند، تولید انبوه مورد نیاز صادرات فراهم نخواهد شد.»

آموزش

از سویی نظام تولید، توزیع و عرضه، چه در بحث فروش داخلی و چه در بحث صادرات، به هم پیوسته هستند واین بخش به ابزار و لوازم ویژه ای برای تولید نیازمند است كه شامل بازسازی، نوسازی گلخانه های سنتی وتقویت بخش تحقیقات كشور می شود.
هم اكنون كشورهای تولیدكننده مطرح در دنیا با بهره گیری از دانش فنی، اصلاح نژاد، تجهیزات مناسب و ارقام خوب در مقیاس وسیعی به تولید گل وگیاه پرداخته اند چنانچه هم اكنون در كشورهای صنعتی با پی بردن به نتایج سودمند مصرف گیاهان زینتی، درختچه ها، گل های آپارتمانی و باغی در محیط های كاری و زندگی شهروندان، واردات گل بازار خوبی پیدا كرده است. یك تولیدكننده گل در قزوین كه عضو اتحادیه گلكاران ایران نیز است به تجربه فعالیت در این صنف اشاره می كند. چنان كه بی توجهی به آموزش و تمایل نداشتن سرمایه گذار برای ورود به این بخش را از مهم ترین مسائل این صنعت می داند. بیشتر گلخانه های فعال دراستان قزوین، قدیمی و سنتی هستند و به امكاناتی نظیر تقویت خاك و سیستم آبیاری پیشرفته نیازمندند. از سویی سطح آگاهی های حرفه ای تولیدكنندگان باید ارتقا پیدا كند. آنها به اطلاعات علمی در خصوص تولید، نگهداری و بازاریابی نیازمندند. از سویی نبود بازار مركزی برای عرضه مستقیم این محصولات در این استان سبب می شود تا دلال ها گل ها را به قیمت بسیار پائینی بخرند و چند برابر قیمت، به فروش برسانند. مسأله دیگری كه در بخش گل و گیاه وجود دارد به كمبود سموم تخصصی لازم برای تولید كیفی گل و گیاه در بازارهای جهانی بر می گردد. چنان كه مدیرعامل اتحادیه گل و گیاه می گوید: «باید از سموم تخصصی مانند انواع قارچ كش ها، حشره كش های ویژه با استانداردهای روز دنیا استفاده شود.»

● مصرف داخلی
در سال ۸۵ حدود دو میلیارد و ۳۰۰میلیون شاخه گل تولید شد كه ازاین تعداد تنها ۱۰میلیون شاخه صادر شد و چنان كه مهندس غلامحسین سلطان محمدی اشاره می كند: «روسیه و كشورهای حوزه خلیج فارس عمده ترین واردكنندگان از كشور ما هستند. از سویی افرادی كه هیچ نقشی دراین صنف نداشته از كانال های غیرمشخص اقدام به واردات پیاز و قلمه در حجم زیاد می كنند و به قیمت بسیار بالا در اختیار تولید كنندگان قرار می دهند و همین مشكلاتی را برای تولید كننده ها و در نتیجه دولت به وجود می آورد. همچنین نیازمند فرهنگسازی درباره خرید گل در جامعه نیز هستیم. از آنجا كه بیشترین مصرف به ۱۵ تا ۲۰روز در سال اختصاص پیدا می كند، فروشنده ها مجبورند برای جبران روزهای دیگر گل های خود را با قیمت بسیار بالا در اختیار مصرف كننده قرار دهند.»
باوجود تمامی این مشكلات، توانایی بالقوه ای در تولید گل و گیاه كشور وجود دارد. در نمایشگاه گلی كه در اوزاكای ژاپن برگزار شد از میان ۶۰۰ شركت خارجی شركت كننده در این نمایشگاه، تولید كنندگان ایرانی توانستند برنده سه مدال شوند. مدال طلا برای گلایول، نقره برای استرلیتز یا پرنده بهشتی و برنز برای آگاپانتوس (سوسن).
با این همه مهربانی تأكید می كند : «اگر بخواهیم در بازار گل و گیاه دنیا جایگاه مناسبی پیدا كنیم و باكشورهایی چون هلند، ژاپن، ایتالیا و آمریكا كه كشورهای طراز اول دنیا در این زمینه هستند، رقابت كنیم؛ باید در همه شاخه های این بخش از جمله بسته بندی محصولات، استانداردهای روز را به خدمت بگیریم. كارخانه های موجود كارتن سازی، كارتن های استاندارد مورد نیاز برای بسته بندی گل وگیاه صادراتی كشور را تولید نمی كنند.» نكته پراهمیت آن است كه ایران در یك منطقه پررود با طول روز بلند و روشنایی كامل آفتاب قرار دارد و ازاین نظر می تواند در بسیاری از هزینه های مربوط به گرم كردن و روشن نگه داشتن گلخانه ها كه برای كاشت و تكثیر گیاهان زینتی اهمیت زیادی دارد، صرفه جویی كند.

محلات نمونه خوبی از این تلاش است چنان كه محلات را باغچه هلندی خاورمیانه نامیده اند. این پایگاه تولید گل در سال گذشته حدود ۵ میلیون و ۸۷۲ هزار دلار انواع گل و گیاه زینتی به خارج از كشور صادر كرده كه به مقصد كشورهای هلند، فرانسه ، انگلستان ، رومانی ، عراق، افغانستان، پاكستان ، آسیای مركزی و حوزه خلیج فارس بوده است. با تمام نشانه های امیدواركننده ای كه وجود دارد در یك نگاه كلی این صنعت درآمدزا به شدت نیازمندسازماندهی است ، پایانه های صادراتی و همچنین راه اندازی و بهینه كردن وضعیت حمل و نقل و اضافه كردن كانتینرهای سردخانه دار از دیگر مسائل عمده درگیر این صنعت به شمار می آیند. همه این مسائل و كمبودها موجب شده است كه اگر از نظر تولید گل و گیاه در مقام هفدهم در دنیاهستیم ولی از نظر صادرات در ردیف ۱۰۷ جهان قرار گرفته باشیم. این در حالی است كه كشورهایی چون هندوستان و تركیه بین ۳ تا ۵ میلیارد دلار از صادرات گل و گیاه درآمد ارزی دارند.

● گیاهان دارویی
اما قابلیت پرورش گل وگیاه در ایران تنها در گلها و گیاهان زینتی خلاصه نمی شود. تنوع اقلیمی ایران قابلیت دیرینه ای در زمینه تولید گیاهان دارویی دارد وگیاهان دارویی بازار قابل توجهی در صنایع دارو سازی و پزشكی جهان دارد. تنها استان مازندران در ۳ عرصه كوهستانی، ساحلی و دشت قابلیت رشد طبیعی بسیاری از ارقام گیاهان دارویی مانند بابونه، گل گاوزبان، سنبل الطیب، رزماری، شبت، ریحان، آویشن، بادرنجبویه و سرخارگل را دارد. سطح زیر كشت این استان برای گیاهان دارویی به دو هزار و ۴۴۴ تن می رسد. خلیل قلی زاده تولیدكننده نمونه در زمینه گیاهان دارویی دراین مورد می گوید: «با وجود زمین های مناسب در ارتفاعات البرز برای تولید گیاهان دارویی اما دراین زمینه برنامه ای وجود ندارد واز طرح های بخش خصوصی نیز حمایت نمی شود. این در حالی است كه هم اكنون نگاه دنیا به سمت مصرف داروهای گیاهی است. معضل مهم دیگر به امكانات حمل و نقل هوایی بر می گردد كه با توجه به حساسیت و فسادپذیر بودن محموله های تولیدی اهمیت زیادی دارد. چنان كه اگر هم اكنون ۲۴۰ تن تولید گیاه دارویی داریم ، بیشترین قسمت آن به صورت فله ای صادر می شود. این همه در حالی است كه در صورت حمایت و برنامه ریزی و با توجه به ارزش سلامتی گیاهان دارویی ، می توان نیاز داخل كشور در مورد گیاهان دارویی را نیز تأمین كرد.»

و در نهایت ارزش گل و گیاه تنها در بعد اقتصادی آن نیست. در واقع گل عاملی برای تعدیل رفتار در طول شبانه روز است و هربار نگاه كردن به گل عاملی برای اتصال عصبی مثبت در مغز است . پژوهشها نشان می دهد حتی یك شاخه گل یا گلدان كوچك ممكن است روحیه شخص را به سرعت تغییر دهد. احساس شادی و سرزندگی نخستین واكنش افراد است. افرادی كه در محیط اطرافشان، منزل، محل كار و ... گل و گیاه وجود دارد بیش از دیگران آرامتر، مهربان، شاد و باگذشتند و می تواننداین حس را با رفتار مثبت به دیگران منتقل كنند. گل نشانه مشاركت و دوستی است زیرا با هدیه دادن گل ، نوعی لذت مشترك بین افراد به وجود می آید.
پژوهشگران آمریكایی دریافتند كه هر فرد ۵ ثانیه پس از دریافت شاخه یا دسته ای گل یا گلدان گل، ۳واكنش بروز می دهد: لبخندی به نشانه ادب و تشكر، لبخندی به نشانه دوستی و صمیمیت، لبخندی هیجان زده همراه با واكنش كلامی خاص.

شمال

زمستان سال۲۰۱۰قطب شمال

زمستان درقطب جنوب

شروع فصل زمستان درقطب

جهت گیری قطب های اورانوس درطی یک چرخش به دورخورشید